Μελετώντας με προσοχή αυτό το βιβλίο αντιλαμβανόμαστε πως ο Ζαρατούστρα δεν είναι ο Νίτσε. Είναι ένας χαρακτήρας που διαρκώς αμφιταλαντεύεται, αποτυγχάνει, γελοιοποιείται, εγκαταλείπει τους οπαδούς του και επιστρέφει μόνος. Όταν λες ότι «κηρύττει την αλήθεια του επειδή αυτό πρέπει να κάνει ο υπεράνθρωπος», υπάρχει κίνδυνος να ταυτίσεις τον υπεράνθρωπο, με έναν προφήτη. Αλλά ο υπεράνθρωπος δεν κηρύττει – δημιουργεί αξίες και ζει χωρίς να επιβάλλει. Ο Ζαρατούστρα, αντιθέτως, κηρύττει συνεχώς, και αυτή η αντίφαση είναι σκόπιμη: δείχνει ότι ακόμα και εκείνος δεν έχει ξεπεράσει πλήρως την ανάγκη να πείσει.
Ο Νίτσε δεν γράφει ένα εγχειρίδιο ουτοπίας. Ούτε ο Ζαρατούστρα έρχεται να εγκαινιάσει μια ηλικία δικαιοσύνης, ευτυχίας ή προόδου. Αυτό που περιγράφεται στο βιβλίο δεν είναι η μετάβαση από έναν κακό σε έναν καλό κόσμο, αλλά από έναν κόσμο ψεύτικων βεβαιοτήτων (ηθική, θρησκεία, μεταφυσική) σε έναν κόσμο όπου ο άνθρωπος βρίσκεται γυμνός απέναντι στην απουσία νοήματος. Το «όχι και τόσο καλύτερος» είναι μάλλον άστοχο κριτήριο – ο Νίτσε δεν υπόσχεται βελτίωση, υπόσχεται (ή απειλεί με) αλήθεια χωρίς παρηγοριά.
Βέβαια, το ζήτημα δεν είναι να βρεις αν ο Ζαρατούστρα είχε δίκιο, αλλά να αποφασίσεις αν εσύ μπορείς να ζήσεις χωρίς τη βεβαιότητα που εκείνος αρνήθηκε να σου δώσει. Να σταματήσεις να ψάχνεις έναν σκοπό και να αρχίσεις να δημιουργείς εσύ τον δικό σου, ακόμα κι αν κανείς άλλος δεν τον πιστεύει.
Το βιβλίο κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Μίνωας
Παύλος Ανδριάς
Δημοσιογράφος – Συγγραφέας
