Κουβέντα στην «αυλή» με την συγγραφέα Σοφία Βόϊκου, με αφορμή την έκδοση του βιβλίο της «Ο κήπος των μικρών θεών», που κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Ψυχογιός
Τι ήταν αυτό που σας ώθησε να γράψετε αυτό το βιβλίο και πως επιλέξατε αυτόν τον τίτλο;
Είχα επισκεφτεί την Biennale της Ιταλίας το 2022 και χάζευα τα διάφορα έργα τέχνης όταν το βλέμμα μου τράβηξε ένα μικρό, άχρωμο, αδιάφορο θα μπορούσε να πει κανείς, έκθεμα. Ήταν μία μάσκα που είχε κατασκευάσει η Anna Coleman Ladd για έναν από τους τραυματίες προσώπου του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου. Εκείνη την ώρα έγινε το «κλικ». Ήξερα πως θα ήταν το θέμα του επόμενου βιβλίου μου. Ο τίτλος «Ο κήπος των μικρών θεών» προέκυψε μετά το τέλος της συγγραφής. «Μικροί θεοί» όλοι εκείνοι που με την τέχνη τους και την αγάπη τους για τον άνθρωπο βοήθησαν του τραυματίες στο σώμα και στην ψυχή να επουλώσουν τις πληγές που τους προκάλεσε ο πόλεμος. «Κήπος» γιατί στον κήπο της ψυχής μας μπορούμε να καλλιεργήσουμε τα πιο όμορφα λουλούδια.
Τι «κρύβει» μέσα στις σελίδες του;
Νομίζω πως αρχικά κρύβει και στη συνέχεια αποκαλύπτει. Κρύβει πολλές σταγόνες ελληνικής και ευρωπαϊκής ιστορίας, κρύβει μια Θεσσαλονίκη που δεν υπάρχει πια, κρύβει ψυχική οδύνη, κρύβει αγάπη κι έρωτα, κρύβει απελπισία. Ωστόσο θεωρώ πως κυρίως αποκαλύπτει την αγάπη και τη θέληση για ζωή.
Μιλήστε μας λίγο για τους ήρωες του βιβλίου σας. Τι τους χαρακτηρίζει και πως βοηθούν στη ροή της ιστορίας;
Πρόκειται για ένα πολυπρόσωπο μυθιστόρημα, ωστόσο θα σταθώ στους δύο πρωταγωνιστές. Είναι ο Στεφάν, ένας Γάλλος στρατιώτης που αποβιβάζεται μαζί με τα Συμμαχικά στρατεύματα στη Σαλονίκη του 1915, μία πόλη πρωτόγνωρη για εκείνον όπως και για όλους τους συναδέλφους του. Μία πόλη πολυπολιτισμική, γεμάτη ζωή, με διαφορετικά πρόσωπα που άλλα σε θέλγουν και άλλα σε απομακρύνουν. Ο Στεφάν διαθέτει την ικανότητα να χρησιμοποιεί επιδέξια την κλωστή και τη βελόνα. Ράβει και επουλώνει τις πληγές στα κορμιά των στρατιωτών. Θα γνωρίσει τη Ραχήλ. Η Ραχή είναι μία νεαρή Εβραιοπούλα, ανυπότακτη στις επιταγές της κοινωνίας για το φύλο της, που λατρεύει την τέχνη της φωτογραφίας. Εκείνη θεραπεύει τις ψυχές των ανθρώπων μέσα από τις φωτογραφίες της. Η συνάντηση των δύο νέων όμως δεν προμηνύει τίποτα ευχάριστο. Ο πόλεμος μαίνεται, η Εριέττα η αρραβωνιαστικιά του Στεφάν τον περιμένει στη Γαλλία, ο υποχρεωτικός γάμος της Ραχήλ με τον πολύ μεγαλύτερο της Νταβίντ και η προσωπική τραγωδία (ας μην κάνω σπόιλερ) του Στεφάν δεν αφήνουν περιθώρια για ρομαντικές καταστάσεις. Ή μήπως όχι; Και μέσα σε όλο αυτό το σκηνικό, πρωταγωνίστρια η πόλη της Σαλονίκης των του 20ου αιώνα.
Υπήρξαν στιγμές που αισθανθήκατε την ανάσα των ηρώων, να σας «μπλοκάρει» την πλοκή, πυροδοτώντας σας να ξαναγράψετε ξανά κάποιες σκηνές;
Οι ήρωες ήταν συνεχώς δίπλα μου. Πρόκειται για μία σχεδόν μεταφυσική σχέση του συγγραφέα με τους ήρωες του. Η παρουσία τους ωστόσο, δεν με μπλόκαρε καθόλου. Ίσα – ίσα που με καλούσαν να κάτσω στον υπολογιστή. Εάν θα πρέπει να σταθώ σε μια σκηνή, θα αναφέρω την πιο δύσκολη συναισθηματικά σκηνή για μένα: τη στιγμή που ο Στεφάν στέκεται μπροστά στον καθρέφτη και αντικρίζει το πρόσωπό του. Έκλαψα κι εγώ μαζί του. Όχι μόνο για τον Στεφάν αλλά για αυτούς τους χιλιάδες νέους που από τη μια στιγμή στην άλλη, αναγκάστηκαν να θυσιάσουν τα νιάτα και την ομορφιά τους στο βωμό ενός άδικου πολέμου.
Υπάρχουν «μικροί θεοί» στο σήμερα ή η αγάπη, τους φαντάζει έτσι στα μάτια των άλλων;
Φυσικά και υπάρχουν. Και συνήθως είναι αθέατοι και αθόρυβοι αλλά βρίσκονται δίπλα μας όταν πέφτουμε για να μας βοηθήσουν να σηκωθούμε. Είναι οι άνθρωποι που δεν τσιγκουνεύονται την αγάπη και τον καλό λόγο. Όλοι είμαστε εν δυνάμει μικροί θεοί για τους άλλους, αρκεί να το θελήσουμε.
Είναι εύκολο να μας εκθέσετε τα συναισθήματα που νιώσατε τελειώνοντας αυτό σας το έργο;
Νομίζω πως είναι πάντα τα ίδια συναισθήματα όταν γράφω τη λέξη ΤΕΛΟΣ. Από τη μία, ένα κενό, και τώρα τι κάνω που οι ήρωες φεύγουν από τον έλεγχό μου; Και από την άλλη μια λύτρωση, οι ήρωες έχουν ανεξαρτητοποιηθεί, δεν με έχουν ανάγκη.
Τι μήνυμα θα στέλνατε στους αναγνώστες για να διαβάσουν το νέο σας μυθιστόρημα, «Ο κήπος των μικρών θεών»;
Δεν είμαι και πολύ καλή στη διαφήμιση των βιβλίων μου. Αυτό όμως που μπορώ με σιγουριά να πω, είναι πως πριν από τη συγγραφή του βιβλίου, υπήρξε μία μεγάλη ιστορική έρευνα. Θέλω να ελπίζω πως διαβάζοντας τον «Κήπο των μικρών θεών» θα κάνουν ένα γλυκόπικρο ταξίδι στη Σαλονίκη του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου και στις αθέατες μικρές ιστορίες των ανθρώπων που συνειδητά ή ασυνείδητα έγιναν «μικροί θεοί» για τους άλλους. Θεωρώ επίσης πως θα διαβάσουν για ένα θέμα, με το οποίο δεν έχει ασχοληθεί ακόμα η ελληνική λογοτεχνία.
Παύλος Ανδριάς για τον aylogyros news
