Κουβέντα στην «αυλή» με την συγγραφέα Φιλομήλα Λαπατά, με αφορμή την έκδοση του βιβλίο της «Η ξυπόλυτη των Αθηνών», που κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Ψυχογιός
Τι ήταν αυτό που σας ώθησε να γράψετε αυτό το βιβλίο;
Κατ’ αρχήν, με συνεπαίρνει η Ιστορία, όχι όπως μας τη διδάσκουν στα σχολεία μας, αλλά όπως την ανακαλύπτω η ίδια σιγά σιγά, ερευνώντας το παρελθόν. Η συγγραφή ενός βιβλίου είναι ταξίδι πολύ προσωπικό. Εκείνη την εποχή, κατά την οποία αποφάσισα να γράψω το συγκεκριμένο μυθιστόρημα, με απασχολούσε το θέμα του θυμού, της οργής, του πείσματος και πώς μπορώ να εκφράσω καθαρά τη θέση μου στους άλλους δίχως να γίνομαι αμυντική ή επιθετική. Ξεκινώντας, λοιπόν, από το θέμα του θυμού (ο οποίος αξίζει πάντα τον σεβασμό και την προσοχή μας) και θέλοντας, συγχρόνως, να αναπαραστήσω λεπτομερώς την Αθήνα των αρχών του εικοστού αιώνα, «γεννήθηκε» ως ιδέα η ΞΥΠΟΛΥΤΗ ΤΩΝ ΑΘΗΝΩΝ. Το όλο επιχείρημα ήταν μια πρόκληση για μένα.
Γιατί επιλέξατε ως περίοδο δράσης την Αθήνα της «Μπελ Επόκ»;
Με γοητεύει η περίοδος της Μπελ Επόκ της Αθήνας (1890-1910), προπαντός γιατί είναι μια εποχή για την οποία λίγα έχουν γραφτεί και λίγα γνωρίζουμε. Αυτά υπήρξαν τα είκοσι χρυσά χρόνια της Αθήνας, κατά τη διάρκεια των οποίων συνέβησαν οι μεγαλύτερες αλλαγές στον κοινωνικό και πολιτικό τομέα της Ελλάδας. Την ανακάλυψα ως σημαντική εποχή της Αθήνας στις ιστορικές έρευνές μου και αποφάσισα να γράψω την ΞΥΠΟΛΥΤΗ ΤΩΝ ΑΘΗΝΩΝ (ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΨΥΧΟΓΙΟΣ). Τη λάτρεψα ως εποχή, όταν κατάλαβα την κοινωνική σημασία της για τη μετέπειτα εξέλιξη της Αθήνας, όπως τη γνωρίζουμε σήμερα. Η ιστορική έρευνα για να αναπαραστήσω την Μπελ Επόκ ήταν μια πρόκληση.
Πόσα μυστικά, μα και πόσες αλήθειες «κρύβει» μέσα στις σελίδες του;
Πολλά μυστικά και πολλές αλήθειες. Κατ’ αρχήν, το ιστορικό επίπεδο του μυθιστορήματος είναι απολύτως αληθινό. Επίσης το κοινωνικό. Οι συμβάσεις και τα αυστηρά ήθη που περιχαράκωναν τον ρόλο της γυναίκας μέσα στην οικογένεια και στην κοινωνία είναι απολύτως αληθινά. Στην Αθήνα του 1900 το κοινωνικό επίπεδο ήταν μόνιμο. Γεννιόσουν σ’ αυτό και τίποτα δεν είχε τη δύναμη να το αλλάξει, ούτε πόλεμος, ούτε αρρώστια, ούτε θάνατος, παρά μόνο η οικονομική καταστροφή. Από αυτή υποφέρει η οικογένεια Χρυσολωρά-Αλφιέρι. Όπως αντιλαμβάνεστε, κατά τον ίδιο τρόπο και κάποια από τα πρόσωπα του μυθιστορήματος είναι αληθινά (με αλλαγμένα και ανακυκλωμένα ονόματα ασφαλώς).
Όταν τα δεδομένα χάνουν την «υπόστασή» τους, όταν το χθες χάνει την αξία του, το σήμερα… έρχεται να τιμωρήσει ή να λειτουργεί ως λυτρωτής, για να αποδοθεί κάθε μορφής δικαιοσύνη;
Καθώς είμαι άτομο αισιόδοξο από επιλογή, πιστεύω πως το σήμερα έρχεται περισσότερο ως λυτρωτής και ως δάσκαλος. Είναι επιλογή μας το πώς θα το αντιμετωπίσουμε. Και εδώ χρειάζεται μια εξαιρετικά… επικίνδυνη, για πολλούς, λέξη: η επίγνωση.
Πόση δύναμη έχουν τα θέλω των άλλων, στη ζωή της Λάουρας; Είναι ικανά να την οδηγήσουν στη σιωπή και να την υποτάξουν;
Η οικογένεια Χρυσολωρά-Αλφιέρι τη συγκεκριμένη στιγμή έχει ανάγκη από άμεση επέμβαση στο πεπρωμένο, προκειμένου να σωθεί ένα επίπεδο ζωής το οποίο, κάτω από τις παρούσες συνθήκες, δεν μπορεί να διατηρηθεί πιά. Και η μητέρα Κατίγκω Χρυσολωρά είναι αποφασισμένη να κάνει τα πάντα, ακόμα και να θυσιάσει τη χαρισματική της κόρη. Μην ξεχνάμε ότι το μέλλον των γυναικών ήταν ένας «καλός» γάμος. Σύμφωνα με ιστορικά στοιχεία, το 89% των γάμων εκείνη την εποχή γίνονταν με προξενιό. Οι περισσότερες γυναίκες το θεωρούσαν δεδομένο και το είχαν αποδεχτεί. Όχι, όμως, η Λάουρα του μυθιστορήματος. Και καθώς ήταν ανυπότακτη, την ημέρα του γάμου της με έναν άντρα τον οποίο δεν αγαπούσε, αλλά της τον επέβαλε η μητέρα της, έκανε τη μοναδική επανάσταση που μπόρεσε (αυτό το στοιχείο αφήνω τους αναγνώστες να το ανακαλύψουν). Κατόπιν, βέβαια, ήρθε η μεγάλη ανατροπή.
Τι είναι αυτό που χαρακτηρίζει τους ήρωες του βιβλίου σας;
Οι ήρωές μου προβληματίζονται για τον δικό τους ρόλο, όχι ως θύματα διαφόρων καταστάσεων, αλλά ως ενεργητικοί παίκτες σε αλληλοεπιδράσεις που επαναλαμβάνονται.
Υπήρξαν στιγμές κατά τη συγγραφή του, που η ροή της ζωής των ηρώων, σας δημιούργησαν δεύτερες σκέψεις που θα οδηγούσαν σε αλλαγή ρόλων ή που πιθανόν θα έδιναν και διαφορετική τροπή στην ιστορία;
Κατηγορηματικά όχι. Είχα πλάσει στον νου μου εκ των προτέρων όλη την ιστορία, ακόμα και τις λεπτομέρειες, ακόμα και τους διαλόγους. Δεν άφησα τους ήρωές μου να… επαναστατήσουν και να πάρουν… το πάνω χέρι. Ακολούθησαν τη μοίρα τους, όπως τους τη σχεδίασα εγώ η ίδια.
Η δύναμη της ψυχής αντιστέκεται! Είναι όμως ικανή να πετύχει αυτό που θέλει;
Θα ήθελα να πιστεύω πως ναι, είναι ικανή να πετύχει αυτό που θέλει. Όχι, βέβαια, όλες τις φορές. Εξαρτάται από τις εκάστοτε αντικειμενικές συνθήκες, αλλά και από το πόσο πολύ επιθυμούμε κάτι και ποιες θυσίες είμαστε έτοιμοι να κάνουμε για να το πετύχουμε.
Τι μήνυμα θα στέλνατε στους αναγνώστες για να διαβάσουν αυτό σας το πόνημα «Η ξυπόλυτη των Αθηνών»;
Εκτός από το ιστορικό επίπεδο και όλες τις ενδιαφέρουσες πληροφορίες για τη συγκεκριμένη εποχή της Αθήνας, το μυθιστόρημα καταπιάνεται με το θέμα του θυμού, ο οποίος είναι ένα από τα πέντε βασικά ανθρώπινα συναισθήματα. Δεν είναι ούτε δίκαιος ούτε άδικος. Απλά ΕΙΝΑΙ. Είναι μια βαλβίδα ασφαλείας, ένα σημάδι που αξίζει να το ακούσουμε και να του δώσουμε μεγάλη προσοχή, προπαντός εμείς οι γυναίκες οι οποίες έχουμε θέμα με τον θυμό διότι δεν μας είναι επιτρεπτός. Πιστεύω, λοιπόν, ότι οι αναγνώστες θα ταυτιστούν με την ιστορία των προσώπων του βιβλίου και θα ανατρέξουν στα δικά τους προσωπικά θέματα, βρίσκοντας, ίσως, και κάποιες λύσεις.
Η Φιλομήλα Λαπατά γεννήθηκε στην Αθήνα και είναι ο καρπός μιας Μακεδόνισσας κι ενός πολίτη του κόσμου. Σπούδασε δημόσιες σχέσεις κι εργάστηκε στον ιδιωτικό τομέα. Παραμένει όμως μόνιμη μαθήτρια της ζωής. Η πολυπλοκότητα των διαπροσωπικών σχέσεων την απασχολεί από πολύ παλιά και αυτός της ο προβληματισμός αποτυπώνεται στα βιβλία της. Καθώς αγαπά την ποικιλία, ζει μεταξύ δύο κόσμων: της Ελλάδας και της Ιταλίας.
Από τις Εκδόσεις Ψυχογιός κυκλοφορούν:
ΟΙ ΚΟΡΕΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ (Η Επιστροφή, Ο Διχασμός, Η Κάθαρση)
Η ΤΡΙΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΔΙΑΣΠΟΡΑΣ (Οι Κόρες του Νερού, Το Δάκρυ του Χριστού-LACRYMA CHRISTI, Εις το όνομα της Μητρός)
Και τα μυθιστορήματα ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΕΣ ΛΕΞΕΙΣ και Η ΞΥΠΟΛΥΤΗ ΤΩΝ ΑΘΗΝΩΝ
Παύλος Ανδριάς για τον aylogyros news
