Η Τζένη Μανάκη, η συγγραφέας και δημιουργός εξαιρετικών λογοτεχνικών πονημάτων, εκτός του ότι κάθε της βιβλίο αποτελεί κόσμημα για το αναγνωστικό κοινό, ξεχωρίζει με την γραφή της γιατί εισέρχεται στον εσωτερικό κόσμο των ηρώων της, αναλύοντας τον ψυχικό τους κόσμο… επιτρέποντάς μας, κάθε ήρωάς της να φαντάζει ως ο άνθρωπος της διπλανής πόρτας που θα μας ανοίξει την καρδιά του και θα μας εκμυστηρευτεί τα πάντα.
Αυτό θα κάνουμε κι εμείς σήμερα, ζητώντας από τη συγγραφέα και δημοσιογράφο, να απαντήσει στα δικά μας ερωτήματα…
Τι ήταν αυτό που σας ώθησε ν’ ασχοληθείτε με τη συγγραφή;
Θα πω το κοινότοπο, μια ανάγκη να εκφραστώ μέσα από αφηγήσεις γεγονότων, στοχασμών και συναισθημάτων, από την εμπειρία της ζωής και των αναγνωσμάτων μου. Εξάλλου το γράψιμο ήταν η κατά βάση επαγγελματική μου ενασχόληση, αν και κατά περιόδους παρέκκλινα, χωρίς ποτέ να εγκαταλείψω την ανάγνωση.
Το «τέλος» σ’ ένα βιβλίο γράφεται από την αρχή ή στην ολοκλήρωσή του, επιτρέποντας στην πλοκή της ιστορίας να σας οδηγήσει εκείνη σ’ αυτό;
Αφού αφήσω την ιστορία να εξελιχθεί, γράφω ''Τέλος'', όταν οι ήρωές μου φθάνουν σε κάποιο στάδιο της ζωής τους, που τους επιτρέπει να διατηρούν ακόμη και μία έστω παράλογη ελπίδα.
Το συγγραφικό σας ταξίδι ξεκίνησε με το βιβλίο «Μικρές και μεγάλες προδοσίες». Τι στάθηκε αφορμή για τη δημιουργία του;
Θεωρώ την προδοσία αναπόσπαστο κομμάτι της ανθρώπινης ύπαρξης, είτε πρόκειται για λεκτική, είτε για συμβάν. Πιστεύω ότι υπάρχει μια ηθική διαβάθμιση στην αποτίμηση της προδοσίας. Δεν είναι το ίδιο να προδίδεις το παιδί ή την πατρίδα σου, με το να εκφράσεις π.χ. σε τρίτο μια όχι καλή γνώμη για κάποιον κοινό γνωστό. Ποιος εξάλλου θα ισχυριστεί ότι είναι αναμάρτητος… Αφορμή για να αφηγηθώ την ιστορία υπήρξε η διερεύνηση, του αν πραγματικά συγχωρούμε αυτούς που μας προδίδουν. Προσωπικά το κάνω, αλλά κρατώ σημειώσεις. Μακάρι να κατάφερνα ν΄ αποφύγω το δεύτερο...
Στο βιβλίο σας «Η σκιά της αμφιβολίας», οι ζωές των ηρώων μετακινούνται ανάμεσα στην αμφιβολία και την αθωότητα, αφού είναι δεδομένη η σκιά της μέσα στον κοινωνικό ιστό των σχέσεων. Μπορεί η αμφιβολία να γίνει η αφορμή ώστε να δημιουργηθούν νέες συνθήκες στις διαπροσωπικές σχέσεις των ανθρώπων;
Η αμφιβολία στην ιστορία μου αφορά την αξιολόγηση δύο εκ των κεντρικών ηρώων για τον εαυτό τους, είναι νέοι και αθώοι, σε αντίθεση με έναν τρίτο που τον διακρίνει μια τεράστια αυτοπεποίθηση και άμετρος ναρκισσισμός. Σκιά της αμφιβολίας θεωρώ την δυσπιστία απέναντι στον άλλον, κάτι δεδομένο πλέον στον κοινωνικό ιστό. Πιστεύω ότι η αμφιβολία για τον εαυτό, συνυπάρχει με την ταπεινότητα, συνεισφέρει στο κλίμα καλύτερων διαπροσωπικών σχέσεων, περιορίζει τον εγωισμό. Αυτός που αμφιβάλλει για τον εαυτό του, αφήνει περιθώρια βελτίωσης, έχει εκ προοιμίου αποδεχτεί ότι υπάρχουν άνθρωποι που δημιούργησαν κάτι πραγματικά σπουδαίο.
Το επόμενο βιβλίο σας ένα ακόμα μυθιστόρημα, με τίτλο «Για την Ελίζα», όπου αυτό που κυριαρχεί βρίσκεται στο ότι τίποτα δεν είναι τυχαίο και όλα έχουν συγκεκριμένη θέση στη ροή του κειμένου. Υπήρχε από την αρχή αυτός ο σχεδιασμός ή οι ήρωες θέλησαν να δώσουν μια διαφορετική εξέλιξη στην ιστορία;
Γράφω έχοντας ένα γενικό πλάνο, όχι απόλυτα καθορισμένο όσον αφορά την πλοκή. Οι ήρωες γίνονται πραγματικά πρόσωπα μέσα μου και οδηγούν την εξέλιξη της αφήγησης. Στο τέλος βέβαια κάθε αφηγηματικό κομμάτι παίρνει τη θέση του, ώστε η περιπέτεια και οι στοχασμοί τους να συνοψίσουν αυτό που θέλω καταληκτικά να πω, καθώς γράφω την ιστορία τους. Το βιβλίο αυτό, που ήδη μεταφράζεται στη Γαλλία, διαφέρει από αυτά που αναφέρονται εκτενώς στο ολοκαύτωμα, χωρίς να παρακάμπτει τα βάσανα της ηρωίδας. Αναλίσκεται κυρίως στις συνέπειες της μαύρης αυτής σελίδας της Ιστορίας για την αμέσως επόμενη γενιά. Η Ελίζα υπήρξε το θύμα που κατέγραφε κομμάτια της μαύρης περιπέτειάς της στο στρατόπεδο. Η Λούνα, κόρη της, κεντρική ηρωίδα μου, βίωσε τη θλίψη που ποτέ δεν είχε εγκαταλείψει την παθούσα. Αφιερώνει το βιβλίο της “Για την Ελίζα” στη μητέρα της.
«Με το χέρι στο στήθος», μιλάτε για τον έρωτα και τον θάνατο, την τρομοκρατία και την ενδοοικογενειακή βία και για τις σχέσεις των ανθρώπων που αδυνατούν ν’ αφουγκραστούν την αλήθεια, μέχρι την ώρα που η ίδια θα έρθει να τους συστηθεί. Πόση ψυχική δύναμη χρειάστηκε για να φτάσετε στην ολοκλήρωσή του;
Πρόκειται για ένα πολυεπίπεδο βιβλίο, που έχει ήδη εκδοθεί στη Γαλλία. Μέσα από τον έρωτα μιας Ελληνίδας δημοσιογράφου και ενός Γαλλοαλγερινού συγγραφέα μιλάω για τις σύγχρονες μάστιγες της κοινωνίας. Με συγκλόνιζε πραγματικά να αφηγούμαι τη ζωή μιας πολύ αξιόλογης γυναίκας – αδελφής της κεντρικής ηρωίδας μου, που υπήρξε θύμα ενδοοικογενειακής βίας-, αλλά κυρίως ο θάνατος του εμπλεκόμενου στα δίχτυα της τρομοκρατίας, γιου του ήρωά μου. Έχω μια εγγενή, θα έλεγα, αγάπη και αδυναμία στα παιδιά, στα δικά μου, των φίλων μου, ακόμη και των ηρώων μου.
Κι ερχόμαστε στο τελευταίο σας βιβλίο που φέρει τον τίτλο «Μικρός αιώνας» με τη συζυγική απιστία, τα ένοχα μυστικά, τις χαμένες προσδοκίες αλλά και την αναζήτηση της αγάπης, της τρυφερότητας και της φιλίας, να έχουν πρωταγωνιστικό ρόλο. Πιστεύεται πως όλα αυτά μπορούν να μετατρέψουν μια άτονη καθημερινότητα σ’ ένα μυθιστόρημα, γεμάτο παλμό και ένταση;
Η αφήγησή μου εξελίσσεται στην περίοδο της πανδημίας, μια παγκόσμια επιδραστική εποχή, που βέβαια δεν θα τη χαρακτήριζε κανείς ''άτονη καθημερινότητα''. Μπορεί ο έρωτας και ο θάνατος, η συζυγική απιστία, τα ένοχα μυστικά κλπ να είναι κοινότοπα στοιχεία της ανθρώπινης περιπέτειας, όμως ακριβώς με όλα αυτά δεν ασχολείται η λογοτεχνία; Στο ρεαλιστικό, αστικό, κοινωνικό, ψυχογραφικό μυθιστόρημά μου, θα το διαπιστώσετε, δεν λείπει ούτε ο παλμός ούτε η ένταση. Αν και δεν πρόκειται για αμιγώς αστυνομικό μυθιστόρημα, - εμπεριέχει μια δόση αστυνομικού σασπένς, χωρίς να είναι αυτό που το χαρακτηρίζει. Δεν λείπουν ούτε οι στοχασμοί των ηρώων, ούτε οι σχολιασμοί για το ευρύτερο πολιτικό γίγνεσθαι, χωρίς βεβαίως να διατείνομαι ότι είμαι συνάδελφος του Ντοστογιέφσκι.
Είναι τελικά οι επιλογές αυτές που καθορίζουν την πορεία της ζωής των ηρώων σας ή είναι ένα παιχνίδι ανταλλαγής ρόλων που οδηγούν στην εξέλιξη;
Διαθέτω αρκετό ρεαλισμό ώστε να πιστεύω ότι οι επιλογές όχι μόνον των μυθιστορηματικών χαρακτήρων, αλλά και των ανθρώπων γενικότερα, καθορίζουν σ΄ένα μεγάλο βαθμό την πορεία της ζωής. Δεν υποτιμώ όμως την τυχαιότητα και τον χρόνο- εννοώ τα δεδομένα της χρονικής στιγμής- που μπορούν να εξελίξουν προς την επιτυχία ή να ανατρέψουν και να προκαλέσουν κατάρρευση των όποιων επιλογών. Έτσι, μ΄αυτούς τους παράγοντες ως δεδομένα στοιχεία εκτυλίσσονται οι ιστορίες που αφηγούμαι.
Τι θα λέγατε σ’ έναν αναγνώστη ώστε να τον προτρέψετε να διαβάσει τα βιβλία σας;
Για αρκετά χρόνια κινούμαι, εκφράζομαι δημόσια, γραπτά, στον χώρο των βιβλιόφιλων και όχι μόνον. Είθε η άποψη που πιθανόν έχουν σχηματίσει για μένα να τους παροτρύνει να διαβάσουν κάποιο από τα βιβλία μου.
Θα θέλατε να μας μιλήσετε για τα επόμενα σχέδιά σας;
Βρίσκομαι ήδη σε προχωρημένο στάδιο μιας ιστορίας όπου μία Εβραία συγγραφέας, μία υπηρέτρια- δολοφόνος ενός ναζί, μία Ελληνίδα μετανάστρια, ένας Αμερικανός στρατηγός, δύο τέως σταρ του Χόλλυγουντ και ένας Έλληνας γιατρός με θητεία στους γιατρούς δίχως σύνορα, βρίσκονται κάπου μακριά, κάτω από την ίδια στέγη.
Εγκάρδια ευχαριστώ για την ευκαιρία να εκφράσω κάποιες σκέψεις μου.
Παύλος Ανδριάς, για τον aylogyros news
